Chavazzas da mort e schuppa da sang

Da Sibylle Pfiffner

Skelets raivan or da zitgas da marzipan, baivan schuppa da sang e mangian in toc turta da filiens. La festa dals spierts e las zitgas entagliadas vegnan mintg’onn pli popularas. Gia emnas avant la festa chatt’ins en las butias accessoris che fan snavurs. „Halloween“ – in import da cultura da l’America.
Il pled „Halloween“ deriva da l’englais „All Hallows Even“, quai che vul dir tant sco „la saira avant Numnasontga“. La notg da sgarschur e d’orrur chatta adina dapli aderents era en l’Europa. L’entschatta d’october cumenzan els a chavar ora zitgas, dissegnan e colureschan mascras, celebreschan fins d’emna da snuizis e snavurs u organiseschan festas da spierts. „Halloween“ n’è betg pli ina narradad d’uffants, mabain ina purschida da divertiment macabra per giuven e vegl. Ma tge diavel festivesch’ins alura ils 31 d’october? En il 19avel tschientaner han intgins Irlandais catolics importà la festa en l’America. Pertge festivavan dentant gist ils cristians ina festa pajauna? Sco quai che „Halloween“ sa preschenta oz, n’èsi betg uschè simpel d’eruir sia derivanza, ses svilup e sia transfurmaziun. Tschert è che la festa bizarra è sa sviluppada cunzunt en l’America ad in usit da schoc e sgarschur. Dapi l’onn 2000 returna la festa modifitgada plaunsieu puspè en l’Europa.
Il pli impurtant simbol da „Halloween“ resta la zitga. Ils vendiders d’artitgels da “Halloween” vendan però era tailas-filien artifizialas, glischs da fossa, punsch da tissi, chavazzas da mort e schuppas da sang. Els na s’interessan strusch per la derivanza u il senn da la festa, pli impurtant è ch’els fetschian bunas fatschentas. Pli grondas mirveglias hai jau, sch’ils uffants cumenzan era tar nus ad ir chasa per chasa la saira da “Halloween”. Il proverbi „Trick or Treat“, pia dultschims u filistucca, è en l’America in dals puncts culminants da „Halloween“. En Svizra datti però era anc auters imports da cultura. Dal McDonald’s na lain nus gnanc discurrer... Alura pli gugent ina giada ad onn in vair „Halloween“ che stuair mangiar in hamburger! Per cletg n’han ils Americans betg gì l’idea da metter nizzas da far la barba en maila u tissi da ratuns en bastunets da tschigulatta. Ils Svizzers n’avessan segiramain betg refusà quest import da cultura. Ma igl è in dar ed in prender – grazia a nus pon ils Americans giudair tschigulatta e chaschiel svizzer, ed han schizunt cuntels da satg, dals quals els èn loschs sco nus da quasi mintga import da cultura da l’America. „Fastfood“ gea u na? Il principal è che l’import da cultura vegnia acceptà da nossa societad e ch’el na vegnia betg modifitgà memia fitg. Uschiglio svanescha il senn originar da la tradiziun cumplettamain.