La moda sfurzada

Da Sibylle Pfiffner

Ord moda na vegn l’umanitad mai. Igl è moda che l’uman sa stenta da restar en moda. Da temp en temp sa sprovan las dunnas da sa smincar decentamain, autras giadas sa preschentan ellas plain colur. È la moda davairas mo in usit durant in temp determinà, u restan tschertas modas era per vita duranta?
Cun il pled “moda” associesch’ins per regla la moda da sa vestgir u la moda da las frisuras. Igl è davairas uschia che la moda decida davart las colurs e las furmas d’ina stagiun. Ina giada pon ins contemplar ina poppa da vitrina cun vestgadira cotschna, in quartal pli tard è la medema poppa vestgida en brin. La moda vegn crititgada pli che mai, ma quai n’è nagut da nov. Pli interessant èsi, cura ch’ins discurra davart las autras modas d’in uman.
Ils ins na bandunan betg la chasa avant ch’avair controllà che la platta da cuschinar saja tschentada giu. Ils auters turnan da la lavur per sa persvader che l’isch-chasa saja propi serrà. Tgi scurlatta tschient giadas ses plimatsch avant che sa durmentar. E tgi envida ina cigaretta avant ch’ensolver. Pli ditg ch’ins ponderescha davart las modas e pli blers exempels ch’ins chatta. La moda è dispitaivla. Quai ch’è per ils ins moda, n’è per ils auters nagut auter ch’ina catastrofa – almain quai che pertutga la moda externa. Las modas internas individualas na chapeschan magari gnanc ils pertutgads, perquai ch’ellas fan vegnir dependent. Uschia poi esser per insatgi ina tortura da giaschair sin in plimatsch splattergnà. La moda po en tals cas daventar in sforz. Tgi che na vegn betg a strada cun quest sforz, patescha probablamain pli fitg ch’insatgi che sa senta sfurzà da cumprar regularmain vestgadira pli moderna. La segunda persuna metta ina massa daners sin la maisa da la cassa, banduna la butia dentant cun egls glischants. N’è la moda sfurzada betg pli derasada che quai ch’ins pensa? Tut che discurra dals “flipflops” actuals, ma tgi prenda ina giada sut la marella la moda sfurzada? Ils pleds “moda” e “sforz” vegnan ora meglier che dus fragliuns en la pubertad. Gist perquai maina la moda ils umans savens a rituals malempernaivels, entant ch’ils fragliuns van omadus lur atgna via ed eviteschan uschia conflicts. Uschè ditg ch’ins vegn da separar la moda dal sforz, n’è ella betg privlusa. I vala pia la paina da viver en in’abitaziun senza plattas da cuschinar, cun satgs sco ischs-chasa, da sa durmentar sin pes e da desister l’autra damaun da l’ensolver. Tut quai para in zic abstract e pauc realistic. La quintessenza da l’istorgia: Nagut n’è nunpussaivel – Toyota! E gia è il sforz da cumprar quest auto puspè qua. Il patratg accumpogn’ins... Toyota, Yaris, moda, sforz.