Valladas abandunadas èn nagin scenari per l’avegnir
Svilup regiunal en il triangul tranter ambient, societad ed economia 

(mc) Sut il titel «A l’ur è avegnir» organiseschan las Associaziuns grischunas per l’ambient, l’Associaziun grischuna da planisaziun, l’Uffizi per economia e turissem e l’Uffizi per natira ed ambient ils 7 d’avrigl ina dieta a Cuira. Actualmain vegn discutà bler en la publicitad davart la distribuziun da la periferia en ils centers, davart il federalissem e las structuras pitschnas che blocheschian l’economia. Da las regiuns periferas pretendan ins dapli innovaziun e spiert d’interprender. Era la renunzia a valladas allontanadas n’è betg pli in tabu. La dieta planisada sut il patrunadi dal chantun Grischun vul mussar vias che permettan in svilup er ordaifer ils centers. 

Rinforzar ils centers 
La discussiun actuala davart la Nova politica regiunala e davart la creschientscha economica vegn focusada sin in rinforzament dals centers. En la nova publicaziun da l’Avenir Suisse pledan ins da regiuns metropolitanas. Sin questa charta è il Grischun in flatg alv. Il federalissem svizzer cun sias structuras pitschnas vegn considerà sco impediment per l’economia. En quest connex vegn schizunt tratg en consideraziun da renunziar ad entiras valladas en il Grischun. 

Naginas regiuns d’exit 
L’entira discussiun vegn persequitada cun grond interess ed ord differentas opticas. Ins è fin fatg conscient tge che tals scenaris muntassan per il chantun Grischun e sias 150 valladas. Il pled «regiuns d’exit» na dastga betg daventar cunvegnent en il Grischun. 
Da cuminanza vulan las Associaziuns grischunas da l’ambient, l’Uffizi d’economia e turissem, l’Uffizi da natira ed ambient, l’Associaziun grischuna per la planisaziun spaziala discutar davart questa tematica virulenta. En ina dieta sut il titel «A l’ur è avegnir – svilup regiunal tranter ambient, societad ed economia» duai vegnir documentà ch’i dettia vinavant era opziuns da svilup per regiuns periferas ordaifer ils gronds centers. En il center da la dieta stat la dumonda co las regiuns muntagnardas e periferas pon nizzegiar meglier lur agens potenzials. Ideas innovativas sco novs parcs regiunals, la vendita da spezialitads agriculas, novas purschidas turisticas sco er ina meglra economisaziun ed organisaziun da la vendita da laina vegnan tematisadas da referents cumpetents. Ulteriurs referents s’occupan dals temas innovaziun e dal nov maletg directiv per l’economia grischuna. En ina bursa d’ideas pon ins examinar e cumparegliar cumplets ord differentas regiuns dal Grischun e da l’exteriur vischinant. Examinà vegn cunzunt con cunvegnents ch’ils projects èn, tge retgav e tge niz durabel ch’els permettan. 

Resguardar tut las spartas 
La discussiun davart la Nova politica regiunala e davart ils potenzials da svilup da fin qua sa con-centreschan principalmain sin las pussaivladads economicas e sin ils effects socials. En la dieta «A l’ur è avegnir» vegn resguardà tut las spartas d’in svilup persistent, pia era l’ambient. Il pli grond potenzial da numerusas regiuns grischunas è sia varietad natirala e culturala. Quellas valurs ston vegnir valitadas cunvegnentamain e pretendan da tschertgar en il dialog culs pertutgads cooperaziuns raschunaivlas. 
La dieta «A l’ur è avegnir» è publica ed ha lieu ils 7 d’avrigl 2005 en il hotel Marsöl a Cuira. En il center stattan las dumondas: Tge san l’agricultura, l’economia forestala ed il turissem contribuir al mantegniment dal spazi rural? En tge direcziun duai l’economia sa sviluppar? Tge potenzials enserra la cultura e tge posiziun han natira ed ambient en il svilup regiunal. En ina bursa d’ideas vegnan projects innovativs discutads.