L’archivara da fotos istoricas svizras
Il museum naziunal è in interessant plaz da lavur

(anr/vi) Angelica Condrau administrescha in mez milliun fotografias. Ella maina la fototeca en il «Landesmuseum» a Turitg. Condrau è ida ina via cun pliras stortas fin ch’ella è daventada archivara da maletgs. Ella è stada scolasta, assistenta da radiologia ed ha fatg «public relation». Gia d’uffant ha ella emprendì d’enconuscher la variaziun. Ella è naschida il 1947 a Turitg. Pli tard ha sia famiglia vivì a Thun, Glion e Mustér. La gronda part da la scola ha Angelica fatg en Surselva. Suenter il seminari da scolasts a Cuira ha ella dà sco-la a Sedrun e Kloten. Lura ha ella midà professiun. Ella è daventada assistenta da radiografia (Röntgen) en il ospital a Männedorf nua ch’ella è stada 15 onns. 

Intgantada da Turitg 
Condrau fa l’impressiun d’esser in dun-na independenta e moderna. Sia vusch è bassa ed a moda empernaivla in zic rauca. Ella viva gugent en la citad e na vul mai pli viver sin la champagna u en las muntognas. Ses amis dumondan mintgatant, sch’ella haja insatge encunter la «tiara». Ma quai na saja betg il cas. Ella giaudia simplamain la gronda purschida culturala, «era sch’jau na vom betg savens en l’opera u en il teater». Ma suenter avair fatg cumissiuns va ella magari ina mes’uretta en il museum d’art. «Quai na pon ins betg far, sch’ins viva ordaifer», di ella: «Jau giess anc en ina pli gronda citad, sch’i stuess esser.» 

Avunda da vernissaschas 
Avant diesch onns ha Condrau cumenzà en il museum naziunal a Turitg. Ella ha lavurà en la partiziun da «public relation». Lezza organisescha vernissaschas ed infurmescha las medias. Oz di ella cun in surrir: «Jau na vom betg pli a vernissaschas, jau hai gì avunda vernissaschas per mia entira vita.» 
Suenter tschintg onns è il post en l'archiv da maletgs vegnì liber. La lavur d’archivara pon ins cumparegliar cun quella da la bibliotecara. Entras la radiologia ha Condrau gia enconuschì la sistematica d’archivar. Ella ha dentant stuì sa scolar en l’istorgia d’art. La Germania porscha entiras scolaziuns per archivaris da maletgs. En Svizra datti sulet curs. 

Fotos digitalas n’èn betg segiras 
La gruppa dals museums naziunals cumpiglia otg museums. Las fotografias da quests museums vegnan tuttas archivadas a Turitg. I sa tracta da 400 000 fotografias en nair ed alv, 18 000 ectacroms en colur, 28 000 dias e 350 discs cumpacts. 
Las pli veglias fotografias sin plattas da vaider èn 105 onns veglias. Per conservar questas custaivladads dovri precauziun. 
L’archiv sa chatta en il tschaler dal museum a Turitg. La temperatura en l’archiv sto esser tranter 16 e 18 grads, la umiditad da l’aria na dastga betg surpassar ils 40 pertschient. «L’enviern n’èsi nagin problem. Ma la stad na vegn ins strusch da tegnair la temperatura», declera Condrau. 
En connex cun archivar fa ella attent: «Igl è difficil da mantegnair fotografias digitalas. Quai è insatge che blera glieud na sa anc betg.» Perquai lavuran ils dus fotografs dal museum adina cun negativs. 

Pli ch’in milliun objects 
Atgnamain spetgass ins en il tschaler d’in museum ina massa rauba veglia. 
Quai n’è betg uschia. Sche Condrau va giun tschaler en ses archiv, passa ella sper plirs lavuratoris vi: Là lavuran p. ex. in seller (Sattler), in fravi, in scrinari, in liacudeschs. 
Pli ch’in milliun objects ha il museum rimnà fin uss: Tranter auter armas, termagls, cheramica, apparats e picturas. La rauba è scumpartida en plirs deposits, declera Condrau. Per cletg hajan ins uss obtegnì ils daners per centralisar il deposit ad Affoltern. 

Anghels da tuttas guisas 
La finamira fiss da fotografar ed inventarisar tut ils objects ch’il museum posseda. Dus fotografs lavuran permanentamain per il museum. Condrau ha ina stretga collavuraziun cun quels. Bler da far dattan era las dumondas che vegnan d’ordaifer. La fototeca sto furnir maletgs a la pressa ed als istorichers che fan retschertgas. 
Tschertgar material per lavurs scientificas u concepir catalogs dovra bler temp, ma igl è interessant. Gist avant paucs dis è s’annunzià insatgi che fa ina publicaziun davart anghels. «Nus avain anghels d’argient, da cheramica, anghels sin maletgs e graficas», di Condrau. 

Duas dumondas 
Dapi tschintg onns fa Condrau l’archiv, perquai sa tschenta la dumonda: È ella betg bunamain sezza gia ina istoricra? «Na», di l’archivara. Ella haja ina buna survista dals objects. Ma experta na saja ella betg. Per dumondas specificas stoppia ella renviar als istorichers che sajan experts per ina u l’autra epoca. Il museum naziunal possedia rauba da pli che dus millennis. I saja nunpussaivel d’enconuscher detagls da tuttas epocas. 
E tgenin è ses object preferì en il museum naziunal? L’archivara na sto betg ponderar ditg: «Igl è il globus dad aur che vegn numnà Bürgi Globus.» I sa tracta d’ina lavur filigrana: In globus dad aur che Jost Bürgi ha fabritgà en il 16avel tschientaner. 

Curt e bun 
Di da naschientscha: ils 29 da fanadur 1947 
Burgaisa: da Mustér 
Domicil: Turitg/Hottingen 
Segn dal zodiac: liun Spaisa preferida: capuns 
Pajais da vacanzas: Italia 
Museum preferì: Museum of Modern Art a NY 
Lectura: Tisma, Dostojewski, Franzobel 
Musica: classica