“Omar a Haiti”
Nov film da la Televisiun Rumantscha

(anr/fa)

Il magister primar Omar Gosatti da Puntraschigna fa ses servetsch civil a Haiti en la Caribica. El dat là seminaris per magisters. Martin Valär da la TvR l’ha fatg ina visita. Er sche la Televisiun Rumantscha è en sasez in emettur regiunal banduna ella adina puspè las muntognas grischunas e rapporta da Rumantschs a l’ester. Il film “Sigisbert en Africa” per exempel quinta dals paders grischuns Clemens Giger e Baseli Fetz ch’eran ids avant blers onns a lavurar en Tansania. Il film “Sahârig – la tur d’aua” mussa la lavur da l’artist Marc Bundi en il Sudan e “Colani en Canada” quella da la guida da muntogna Jon Rudolf Bezzola en l’America dal nord. Il pli nov film da la TvR quinta da la lavur dad Omar Gosatti da Puntraschigna, il qual presta ses servetsch civil en la Republica da Haiti, sin l’insla Hispaniola en la Caribica. L’anr ha vulì savair da Martin Valär, l’autur ed um da camera dal film, co ch’igl è vegnì a quest film.

Gì immediatamain interess
“Mes nev Rico m’aveva ditg la stad passada ch’el giaja en vacanzas a Haiti, a far visita ad Omar”, quinta il collavuratur da la TvR, “che quel prestia là ses servetsch civil.” Martin Valär ha vulì savair tge ch’el fetschia là, Omar Gosatti lavura uschiglio sco magister primar a Samedan. En ses servetsch civil ha el l’incumbensa da la Confederaziun svizra e da l’organisaziun d’agid Eirene Schweiz d’organisar e dar seminaris ed instruir magisters haitians. Quai ha interessà l’um da televisiun: “Quels pajais èn fitg engraziaivels per filmar, causa la ritgezza da bels maletgs e purtrets ch’i dat là.” El ha preschentà l’idea als responsabels da la TvR e quels l’han dà la permissiun da realisar il project.

Ina bell’invista en la vita haitiana
En ses film “Omar a Haiti” po visitar l’aspectaturA ensemen cun il giuven magister puter diversas scolas da l’insla caribica. Il sistem da scola da Haiti è cumparegliabel cun quel che nus avevan avant passa tschient onns. Als uffants indigens nun importa però, sche lur scola è antiquada u betg: Els han plaschair da mussar tge ch’els san e quant bain che tunan lur chanzuns. Ins vesa co che Omar lavura cun ils magisters indigens e cun quanta motivaziun che quels èn pronts d’emprender. En il film fan ins er ina visita a Port au Prince, la chapitala da Haiti. Per far il film ha gì da renunziar Martin Valär a blers meds tecnics che stattan uschiglio a disposiziun ad in cineast.

Cun custs minims
“I fiss stà impussibel da vulair ir a Haiti cun in’equipa entira, ins n’avess betg survegnì las permissiuns necessarias.” Perquai ha’l prendì cun sai mo ina pitschna camera, la quala aveva plaz en la bulscha. Sco um dal tun l’ha accumpagnà Thomas Bruderer. “A l’entschatta avevi num, qua na pudais filmar e là er betg, ma a la fin finala, suenter avair discurrì cun els èn tuts stads pronts da sa laschar filmar.” L’avantatg da la pitschna equipa era ch’il film ha custà mo pauc, “jau less dir probablamain pli pauc ch’ina emissiun da Cuntrasts che nus faschain a Cuira”. Il film che dura 24 minutas preschenta il project da Omar, mussa co ch’el viva e tge ch’el fa. Set dis a la lunga ha filmà Martin Valär da la damaun fin la saira. Da la tecnica, sco ch’el di “mo semiprofessiunala”, na badan ins però nagut: Ad el èsi gartegià da reproducir en ses film l’atmosfera che regna a Haiti. “Cur che jau turn enavos en Svizra vi jau prender cun mai la cuntentezza da la glieud da qua, lur avertezza envers ils auters e l’atmosfera tut speziala che regna tranter els”, di Omar Gosatti a la fin dal film.

Datas d’emissiun: dumengia, ils 25-05-2003, 17.00 sin SF 1 (Cuntrasts) mesemna, ils 28-05-2003, 23.05 sin TSR 2 sonda, ils 31-05-2003, 11.40 sin SF 1 dumengia, ils 1-05-2003, 7.45 sin TSI 1