Cun egls averts…
Bainbaud cumpara il tschintgavel tom 

(anr/fa) L’emprim tom da la seria Egls averts che l’URG e la LR han edì era quel dals «mammals», alura èn ins s’occupads dal «futur», e suenter ils «amfibis» è cumparì quel dals «utschels». Las illustraziuns fan daventar ils cudeschs fitg attractivs. 
«Bun di cusrin», sa salidan sin ina pagina dubla dal cudesch «mammals» in uffant da 15 mais ed in schimpans da dus onns. Cun mirveglias sa contemplan las duas creatiras stretg parentas… En il cudesch «utschels» chattan ins ina seria da fotografias che mussan adina il medem gnieu cun en tschintg pulschains. A l’entschatta èn ils utschellins anc nivs, ma las plimas creschan spert. Gia suenter tschintg dis èn lur chaus cuverts cun plimas e las alas han er gia pliras plimas. Mo il dies è anc niv. Cun circa duas emnas han ils pitschens masets tut las plimas, ed els han uss era avert ils egls… Sch’ins sfeglia il tom «futur» vesan ins bleras invenziuns che han midà il mund surtut durant il 20avel tschientaner: P.e x. las emprimas fotografias, il svilup dals autos ed aviuns, ils emprims astronauts fin il telefonin portabel. Il cudesch quinta er dals scienziads che s’occupan da noss avegnir, ils uscheditgs futurologs, ils quals emprovan da predir tge ch’il futur vegn ans manar… Per translatar ed edir ils cudeschs da la chasa editura englaisa Dorling Kinsley «Eyewitness Guides» ha lavurà l’Uniun Rumantsch Grischun cun meds tecnics che paran er da derivar da temps futurs. 

Cudeschs entirs sin discs cumpacts
«La chasa editura ans trametta il cudesch cun tut las illustraziuns sin discs cumpacts e nus remplazzain alura il text englais cun la translaziun rumantscha», declera Felix Giger, il chauredactur dal Dicziunari Rumantsch Grischun. Il text rumantsch vegn uss fotografà, «e quellas fotografias tramettain nus enavos en Engalterra». Stampads vegnan ils cudeschs alura a Singapur u er a Hong Kong. Grazia a la tecnica moderna èsi pussaivel sco ch’el di da realisar questas translaziuns er or dal puntg da vista economic. Ils cudeschs nun èn interessants mo per ils uffants, cun als leger pon emprender bler er ils creschids. «Oravant tut èn els però adattads per las scolas», manegia Felix Giger, «cun els pon ins far lecziuns grondiusas.» Per il mument è londervi la Lia rumantscha (LR) a preparar agids, propostas per l’instrucziun, las qualas scolastas e scolasts pon retrair alura tar l’Uniun Rumantsch Grischun (URG) e tar la LR. «En pli stgaffescha Myriam Camenisch, che dat scola a Luven, fegls da lavur per il cudesch ‘futur’.» 

Er in bun exercizi linguistic 
A la fin da mintga tom sa chatta in glossari, il qual è monoling. Ils terms pli difficils vegnan declerads qua senza duvrar in’autra lingua ch’il rumantsch: En il tom dals amfibis chattan ins p. ex. per «organ olfactoric» l’explicaziun «organ per savurar». Ils cudeschs vegnan translatads tuts en rumantsch grischun, e na en ils idioms. «Il motiv è en emprima lingia quel che la chasa editura pretenda in’ediziun minimala da 2000 exemplars», infurmescha Felix Giger, «e co fatsch jau a vender 2000 exemplars per exempel en surmiran, u en puter…?» Pel mument èn ils collavuraturs da DRG e da la LR ch’els fineschan la translaziun dal tom «Flurs». Quel va en stampa durant il mais december e cumpara alura da primavaira da l’onn che vegn. «Nus avain cumenzà er cun il tom ‘Plantas’ (en ladin boscha), e suenter midain nus alura in zic il tema e prendain in da l’istorgia», dat el in sguard vers il futur, «eventualmain quel tom dals indians ed ils cowboys u er in da la vita da pievels primitivs.»