Da surengiu – in mund magnific?
Fotografias che fascineschan e chaschunan perplexadad

(anr/vi) 

Ins less savair sgular sco ils utschels, sch’ins vesa fotografias da Yann Arthus-Bertrand. 120 da ses maletgs èn da preschent exponids en il parc dal museum naziunal a Turitg. L’exposiziun sa numna “Die Erde von oben”. “Per quests 120 magnifics maletgs en format grond rendi da manchentar in tren a la staziun principala a Turitg”, scriva il “Tages-Anzeiger”. Durant ina pausa da viadi a la staziun èn ins spert sur via vi en il museum. L’entrada è gratuita, e las portas èn avertas gia la damaun marvegl enfin la saira suenter las 20.00. Las colurs giaglias dals maletgs fan l’emprim endament la pictura moderna. Sin tavlas da bunamain dus meters lunghezza ves’ins structuras e furmas sco sin maletgs abstracts. Ma vi dals detagls percorschan ins lura, ch’i sa tracta da fotografias fatgas ord in eroplan u ord in helicopter.

Pitschen carstgaun
Da lunsch èsi in maletg en in bellezza tun cler blau cun pitschens tachels. Sch’ins vegn intgins pass pli datiers, vesan ins ch’igl è betg sulet tachels che sa perdan en il blau. Igl è chaus che sa nodan en la “Laguna blaua” sper Grindavik ad Island. La laguna vegn emplenida cun aua chauda restanta dad ina ovra geotermica. Sin blers maletgs che Arthus-Bertrand ha fatg ord l’aria, chattan ins ils carstgauns pir, cura ch’ins ha contemplà in mument las structuras. Tuttenina vesa ins en in desert da culms da glatsch, ina pitschna siluetta che viagescha tras la naiv. Era sin il bazar da tarpuns a Maroc crodan l’emprim be ils differents musters en egl. Pir cun la segunda egliada remartgeschan ins la figura alva che sa mova sur la mar da tarpuns.

Chanuns
Las structuras fascinantas sin las fotografias fan l’emprim ina giada surstar il contemplader. L’exposiziun porscha dentant dapli che la surfatscha magnifica da quest mund. La fascinaziun fa numnadamain mirveglias. Tar mintga maletg ha il fotograf era scrit in text. El explitgescha la vita da carstgaun en differentas cuntradas. Adina puspè vegn era avisà sin la sensibladad da sistems ecologics u era mussà la destrucziun da cuntradas. Tar intgins maletgs realisesch’ins pir tge che vegn mussà, sch’ins ha legì il text. Ina fotografia mussa p. ex. structuras brinas che regordan ad in vitg en in desert. Ma lura stat scrit sper la fotografia ch’i sa tracta d’in “santeri” da chanuns en il desert ad Irac. In’autra fotografia mussa las pli bellas colurs che culan ina en l’autra. En la legenda vegn ins sisura ch’i sa tracta d’in lieu d’explotaziun d’uran en ina regiun da l’Australia che fiss en sasez reservada als Aborigines.

Gratuit per scolas
Damai che l’exposiziun è en il liber pon ins bain visitar ella cun uffants da tuttas vegliadetgnas. L’entrada è libra damai che l’exposiziun vegn sponsurada da la banca Lombard Odier & Cie. Classas da scola èn bainvegnidas. Sin giavisch survegnan scolas era in guid. Ina carta mundiala gigantica ch’è rasada giun plaun en il parc, inditgescha ils differents lieus che Yann Arthus-Bertrand ha fotografà. “Die Welt von oben” è averta enfin ils 24 da zercladur mintgamai da las 6.30 enfin las 20.30.

Il fotograf e ses intents
Durant 10 onns ha Yann Arthus-Bertrand fatg 100'000 fotografias ord l'aria. Igl è maletgs da 76 pajais sin tuts continents. Per far las fotografias è Arthus-Bertrand sgulà var 3000 uras. Era sche ses maletgs sumeglian ovras artisticas na sa senta il fotograf betg sco artist. El less plitost concepir in inventari e mussar co il mund sa preschenta oz. Sias fotografias duain dar perditga da la vita d'ozendi. Cun l'estetica da ses maletgs sveglia Arthus-Bertrand tar la glieud mirveglias per autras culturas e cuntradas. Uschia po il fotograf era adina fa attent sin la periclitaziun da l'ambient e da la natira en pajais lontans.