Regiuns da muntogna cun bunas perspectivas

Da Thomas Egger, SAB

La Gruppa svizra per las regiuns da muntogna (SAB) e persvadida che las regiuns da muntogna han ina perspectiva. Las regiuns da muntogna ston pia far valair sistematicamain lur avantatgs. I dovra dentant er ina politica consequenta per las regiuns da muntogna che sa manifestescha en tut ils secturs politics. Il concept futur da la politica svizra per las regiuns da muntogna stat avant bleras novas sfidas: – Tar quellas quinta surtut il process d’erosiun, al qual la politica regiunala è suttaposta. Adina puspè vegnan reducidas mesiras da la politica regiunala, darar dentant vegnan introducidas novas. In cler linguatg tschantscha qua p. ex. il rapport da subvenziuns da la confederaziun. Ulteriurs exempels èn las reducziuns da las contribuziuns federalas per il traffic regiunal, l’eliminaziun planisada dals pajaments dal gudogn da la banca naziunala als chantuns e.u.v. Tras ils pass da liberalisaziun da l’armada, da las VFF e da la Swisscom èn vegnids eliminads ils davos onns pli che 20 000 plazs da lavur. La liberalisaziun da la fiera d’electricitad vegn ad avair per consequenza ina reducziun da ca. 20 – 30% dals occupads en quest sectur. Er la posta vegn, cun la reorganisaziun da la rait d’uffizis postals, a reducir ses dumber da persunal. Da tschella vart n’ha la confederaziun creà naginas novas plazzas en las regiuns da muntogna ed en las regiuns periferas. Fatschentas privatas investeschan pli gugent en lieus centrals da la Svizra bassa. – Il medem temp ston ins constatar che la conscienza per ils problems ed ils giavischs da las regiuns da muntogna è sa reducida fermamain tant en la politica federala sco er en vastas gruppas da la populaziun. La politica sa concentrescha sin champs pli lucrativs. Tut che discurra da la problematica da las aglomeraziuns. Ch’i dat dasperas dentant anc regiuns da muntogna vegn emblidà. En la scienza e la perscrutaziun gioga la politica regiunala ozendi be pli ina rolla memia pitschna.

Politica per las regiuns da muntogna è dapli che be politica regiunala
Las novas sfidas menziunadas pretendan l’engaschi cumplain da tut ils meds che stattan a disposiziun. L’instrumentari da la politica regiunala sto perquai en avegnir s’adattar e sa schlargiar consequentamain e flexiblamain a las novas pretensiuns. Sper la politica regiunala per propi è la concepziun dals singuls secturs politics decisiva per las regiuns da muntogna. Sche la posta diminuescha per exempel ses servetschs ha quai consequenzas directas per l’attractivitad da las regiuns da muntogna sco zonas d’abitadi. U sche las prestaziuns d’economia collectiva dals purs na vegnan pli cumpensadas na van a perder betg mo plazs da lavur, ma er la cuntrada na vegn pli cultivada e quai fa donn er al turissem.

Far valair ils avantatgs
La regiun da muntogna ha differents avantatgs ch’ella po far valair en la concurrenza per la posiziun. Quels èn surtut la cuntrada e la natira per gronda part intacta, sia posiziun sco chastè d’aua da l’Europa e sco pool da biodiversitad, la disponibilitad da persunal qualifitgà, ina zona da d’abitadi attractiva, in aut potenzial turistic, la producziun dad energias regenerablas, in’infrastructura relativamain extendida e.u.v. Quests facturs represchentan damai las resursas da las regiuns da muntogna. Nua che las prestaziuns da las regiuns da muntogna servan a favur da la generalitad sto en avegnir l’utilisaziun da las resursas vegnir cumpensada meglier.

Trair a niz las resursas dal spazi
Ina da questas resursas è il spazi sez. I para en quest connex fitg problematic che perscrutaders ed er tschertas gruppas politicas pretendan da zavrar entiras parts da regiuns sco spazis passivs senza activitads umanas. Il spazi sto vegnir chapì sco resursa che duai vegnir tratga a niz. Sch’ins patratga a las pitschnas resursas da spazi en Svizra, na fissi giustifitgà da betg las trair a niz ni per motivs d’urden politic ni per motivs da politica statala.

Politica durabla per las regiuns da muntogna 
Ina politica durabla per las regiuns da muntogna n’è nagin’illusiun – mabain ina necessitad. Las regiuns da muntogna na dastgan vegnir chapidas ni be sco reservat da la natira ni be sco spazi economic. I sa tracta da chattar en quest spazi sensibel in equiliber tranter ils differents basegns. Ils differents secturs èn dependents in da l’auter. Deplorablamain èsi dentant er in fatg che las regiuns da muntogna n’èn savens betg en il cas da schliar lur problems be cun l’atgna forza. Il potenzial da populaziun e la forza economica èn memia pitschens. Las regiuns da muntogna èn perquai, precis sco ils centers citadins, dependentas da la solidaritad naziunala. Ensemen cun la Svizra bassa sco partenaria cun ils medems dretgs pon las regiuns da muntogna schliar ensemen ils problems en l’interess da la coesiun naziunala.