«Turnads a chasa cun bleras ideas novas»
Curs da diriger, quest onn cun ina purschida en pli

Da Flurin Andry, ANR

Passa 25 persunas s’han participadas l’emna passada a Landquart al curs da diriger in chor. Quest onn è vegnì offert er anc in curs areguard il ritmus ed il moviment en la chanzun. «Curs da diriger organisescha l’Uniun chantunala da chant dal Grischun (UCG) gia dapi passa 25 onns», declera Gieri Spescha, commember da la cumissiun da musica. Ch’ils curs duessan esser in agid per tut quels che surprendian l’incumbensa da diriger in dals blers chors grischuns. Dal 1999 e l’onn passà han gì lieu dus curs da diriger. Sco cuntinuaziun è vegnì purschì quest onn dals 5 als 10 d’avust a Landquart en il Plantahof il curs da diriger II. Il manader dal curs era il magister da musica Iso Albin. Agid ha el survegnì da Paul Steiner e da Barbara Böhi, tuts dus lavuran al conservatori da Turitg / Winterthur. 

Bundant la mesadad è turnada
«Sco emprim han ins vulì approfundar las enconuschientschas da l’emprim curs», ha declerà Iso Albin. Ch’i haja fatg ad el grond plaschair ch’el enconuscheva la buna mesadad dals participants, «e jau hai vis l’emna passada quant grond progress ch’els han fatg en il fratemp.» Nov tar il segund curs eran tenor el tranter auter «chaussas d’interpretaziun, da dinamica e tge ch’ins duess far cun il man sanester.» L’impurtant era sco ch’el ha ditg che mintgin haja pudì diriger savens: «Pliras giadas al di era el u ella davant ina gruppa u davant l’entir chor.» Ch’el haja gì qua l’agid da Gieri Spescha che surprendeva adina puspè ina da las gruppas. «E Paul Steiner ha mussà cun blers exercizis co ch’ins stgauda la vusch.» Per emprender er pli bain co ch’i funcziuna l’atgna vusch ha gì mintgin dals 18 participants l’occasiun da duas mesas uras d’instrucziun da chant solist tar la chantadura da professiun Barbara Böhi. «Il curs m’ha plaschì fitg bain e nus avain emprais bler er per la pratica», ha ditg Beat Rischatsch, il qual surprenda d’atun la direcziun dal chor viril da Panaduz. Hansruedi Strahm, il dirigent dal chor maschadà da La Punt Chamues-ch ha agiunt ch’els hajan survegnì er blers buns cussegls en connex cun la tscherna da las chanzuns. 

Mintg’onn in auter modul
Iso Albin ha infurmà che l’UCG veglia porscher sper ils curs da diriger dad ussa davent en furma da modul mintg’onn er in auter curs che haja da far cun il chant. «L’idea è ch’er las dirigentas ed ils dirigents ch’èn en la pratica possian sa perfecziunar puspè en in u l’auter reguard», ha ditg Jachen Janett, ed ha numnà p.ex. in curs per scolar l’udida, «causa che tar ils curs da diriger è impurtanta surtut la tecnica vegn l’udida dals accords etc. in zic a la curta.» En il center dal curs ch’el ha dà l’emna passada era il ritmus: «Las set participantas ed jau ans avain occupads da differents ritmus ch’ins chatta surtut en la musica africana ed afroamericana.» Ch’els hajan fatg blers exercizis cun il corp, p.ex. cun chaminar sin in puls entant ch’ils mauns faschevan insatge auter, u cun agid da bastuns ritmics. Da mardi davent era preschent er ses frar, Curdin Janett : «L’expert per il ritmus, surtut en il jazz, è en sasez Curdin, perquai sun jau fitg cuntent ch’el ans ha accumpagnads al clavazin», ha ditg Jachen Janett. 

«In curs fitg intensiv»
La motivaziun per frequentar quest curs era per las bleras da las participantas l’occasiun da sa fatschentar ina giada cun ritmus insolits. «Jau leva er emprender co ch’ins po introducir e mussar il meglier chanzuns in zic pli ritmicas», ha ditg Ida Cadalbert, la quala dirigia il chor maschadà da Haldenstein. Er Rita Ulbrich-Cadotsch ha fatg il curs or da quel motiv: «Jau hai l’intenziun da chantar cun il chor maschadà dad Ardez l’ina u l’autra da questas chanzuns. » Ch’ella haja badà ch’il ritmus possia esser ina chaussa fitg difficila, ha’la agiunt, «la saira eri adina stancla morta.» Elisabeth Pieth, la dirigenta dal cor da dunnas Ars Donna a Domat, ha manegià ch’ellas hajan emprais ina pluna, «e jau ma legr da pudair empruvar da realisar in pèr da questas novas ideas.»