Nossa giuventetgna vegn a far sensaziuns positivas

Dad Eveline Widmer-Schlumpf, cussegliera guvernativa

La generaziun giuvna fa sensaziuns negativas: Violenza en scolas, consum da drogas, senza orientaziun, junkies d’internet u casualitad da las valurs èn intgins chavazzins en quest connex. En scenaris futurs vegnan projectads conflicts da generaziun insurmuntabels, e quai betg mo pervia da la (in)tschertezza finanziala da nossas ovras socialas. Quest svilup ans fa quitads. Ed en il rom da la debatta publica na mancan betg propostas fundadas e main fundadas per questa dumonda. 

Natiralmain datti problems, als quals nus stuain far frunt cun l’attenziun necessaria. En quest reguard stuessan nus discurrer da provocaziuns. Questas provocaziuns socialas (e pedagogicas) èn segiramain creschidas ils davos onns, ma ellas n’èn betg dal tuttafatg novas. Nus ans stuain er esser conscients che qua vegni mussà permanentamain da las medias electronicas – pervia d’ina selecziun unilaterala dals rapports – che nus vivain en in mund da conflicts e problems. La preschentaziun (e percepziun) exagerada dals conflicts è pia da relativar. Ils problems èn numnadamain adina mo ina part d’in maletg cumplessiv. 

Igl è da gronda impurtanza che la generaziun pli veglia na tractia ils giuvenils betg simplamain sco uffants problematics. Senz’auter ston ils creschids metter cunfins per ina convivenza supportabla ed era esser in exempel. Plinavant èsi dentant er da crear libertads, en las qualas ils giuvenils pon sa sviluppar a lur atgna moda – betg adina chapaivla. Mintga-tant èsi d’admetter er quai che para inadmissibel. Questa situaziun delicata tranter admetter e limitar è stada gia adina ina incumbensa difficila. Qua èn dumandads ils geniturs, la scola ed ulteriuras instituziuns communablamain. Il fatg ch’ils geniturs delegheschan tut questas incumbensas a la scola, sco ch’i succeda oz per part, è cleramain in svilup fallà. 

Noss giuvenils pon e vegnan er a far sensaziuns positivas, sche nus als dain la pussaivladad da trair a niz dal tuttafatg lur potenzials. Da las schanzas che nus avain grazia a nossa giuventetgna, pudain nus dentant far diever be, sche nus na vulain betg sulettamain evitar problems. 

Giuvenils e forzas da lavur pli giuvnas pon dar numerus impuls a nossa societad, e quai betg il davos er perquai ch’els manifesteschan per regla ina tenuta positiva envers las midadas. La moda da patratgar in pau differenta po avrir novas vias gist en branschas economicas giuvnas e fitg dinamicas. En quest reguard stuain nus tegnair quint da las pretaisas midadas da la generaziun giuvna. Qua stuain nus er resguardar che las forzas da lavur pli giuvnas na tschertgan betg en emprima lingia segirezza e schanzas da far carriera a lunga vista en la vita professiunala. Libertads d’agir, atgna responsabladad e respect obtegnan (puspè) ina valur. 

Nus creschids essan adina puspè dumandads da nov d’ir encunter als giuvenils, da gidar a gulivar las opposiziuns tranter las generaziuns; dentant er da mussar ch’i dat er blers tratgs communabels e che giuven e vegl sa cumpletteschan. Ubain en ils pleds dad Arthur Schopenhauer: «En la vegliadetgna san ins evitar accidents – en la giuventetgna supportar els.»