Mintgin ha il dretg d'ina furmaziun professiunala

Dad Anita Simeon

Ina buna furmaziun è impurtanta, in dretg uman. Oz mancan en Svizra però 7000 plazzas d'emprendissadi (BBT, barometer da plazzas d'emprendissadi). Ch'i dovra per ina fiera ina pli gronda purschida ch'ina dumonda n'è en questa cifra betg anc resguardà. I mancan damai var 10000 plazzas. L’iniziativa per plazzas d'emprendissadi (Iipa) vul midar questa situaziun.

Idea fundamentala
Il dretg fundamental d'ina furmaziun professiunala suffizienta per mintga giuven e mintga giuvna e da vegnir franca en la constituziun federala. Giuvens absolvents da la scola obligatorica han oz da sa preschentar 20 enfin 50 giadas per survegnir ina plazza, sch'eIs han cletg. Adina dapli giuvens vegnan mess en la "cua da spetga" dal dieschavel onn da scola. 8000 giuvenils, damai ca. 10% dals giuvens tranter 15 e 20 onns absolvan oz ni in emprendissadi ni in'autra furmaziun post scolara. Ina situaziun desolata. L'iniziativa per plazzas d'emprendissadi vul agir.

Concretisaziun
Il 1995 scolava mintga terz affar emprendists, 1995 mo anc mintga tschintgavel (funtauna: Uffizi federal da statistica, dumbraziun d'affars 1985 e 1995). Tendenza diminuinda. Lipa pretenda che tut ils affars contribueschan insatge per la furmaziun d'emprendists. En detagl avess quai da funcziunar suandantamain: Mintga affar duess contribuir ad in fond da furmaziun che vegn instituì da la confederaziun. Quels affars che mettan a disposiziun plazzas d'emprendissadi pon subtrahar lur custs. Quel che na premetta nagina furmaziun paja. Sco regla fundamentala per ils affars vala: 4 enfin 6 relaziuns d' emprendissadi per 100 plazzas cumplainas. La confederaziun regla la repartiziun dals meds dal fond sin ils chantuns. Quels consulteschan ils partenaris socials e decidan ensemen cun tals co repartir ils meds finanzials per novas plazzas d'emprendissadi ed autras purschidas da furmaziun. Els coopereschan er particularmain tar l'examinaziun da la qualitad da las plazzas d' emprendissadi.

Ponderaziuns
La mancanza da furmaziun maina directamain a la dischoccupaziun. Quel che n'ha nagina furmaziun na vala nagut sin la fiera da lavur. Dapli plazzas d'emprendissadi signifitga damai: pli paucs dischoccupads, pli paucs cas socials e pli pauca criminalitad. Dapli plazzas d'emprendissadi portan er ina meglra capacitad da concurrenza en l' economia.