Èn ils scolasts surdumandads en la educaziun sexuala e prevenziun cunter AIDS?
Ils resultats da la retschertga 1998 tar var 1000 giuvenils da 16-17 onns

(anr)

Dapi il 1993 è ina part da l’instrucziun dal stgalim superiur ultra da l’educaziun sexuala er la prevenziun cunter AIDS. Ina retschertga, fatga da divers gremis dal Grischun e preschentada ier a la pressa, dat ina invista en quai ch’ins ha cuntanschì sin quest sectur. Per questa retschertga han ins dumandà cun in questiunari 931 giuvenils dal 10avel onn da scola ch’han absolvì er il 9avel onn da scola en il Grischun. Ins ha vulì avair indicaziuns davart l’organisaziun ed il cuntegn da l’instrucziun, enconuschientschas dals giuvenils pertutgant quellas dus tematicas, lur ideas, giudicaments e giavischs.

Dretgas discrepanzas tranter giuvens e giuvnas
Ils resultats preschentads a la pressa mussan tenor Susanna Siegrist Moser, manadra da la cussegliaziun per dumondas da famiglia, sexualitad e gravidanza, ed Andrea Menn, manader da l’Agid grischun cunter AIDS ch’ina gronda part dals giuvenils grischuns, dentant betg tuts (quai vul dir var 10% dals giuvenils interrogads), han survegnì in’educaziun sexuala ed in’instrucziun encunter AIDS. En bleras scolas vegnia impundì memia pauc temp per domadus secturs d’instrucziun. L’educaziun sexuala succedia en emprima lingia en la transmissiun da savida. Savens vegnia dà memia pauca paisa als sentiments ed a las dumondas socialas sco p.ex. a la violenza sexuala ed a l’abus da l’integritad sexuala da creschids u d’uffants. Gist en quest sectur sa mussan tenor Siegrist Moser malgrà ina gronda savida generala dretgas discrepanzas tranter giuvens e giuvnas. Las giuvnas hajan ina savida pli profunda ed exacta en dumondas sexualas, tar ils giuvens sajan savens anc adina avant maun tscherts clischés antiquads sco p.ex. ch’ina dunna na possia vegnir en speranza sch’ella n’haja betg in orgassem.

Scolasts surdumandads?
A blers interrogads haja parì -uschia Siegrist Moser- che lur persuna d’instrucziun saja surdumandada per tractar quests temas. Perquai sa manifesteschia cleramain il giavisch da consultar persunas d’ordaifer sco in spezialist d’in post da cussegliaziun, ina media u in medi (en questa successiun). Il pli negativ saja vegnida taxada l’educaziun sexuala sco part da l’instrucziun religiusa. Sin il sectur dad AIDS na dettia tenor Menn naginas differenzas significativas tranter las schlattainas. Mancanzas da savida existian en emprima lingia tar ils temas tabuisads sco sex oral ed anal u er charezza omosexuala. Bleras persunas d’instrucziun hajan evidentamain difficultads da tractar quests temas. Quests resultats relativamain buns sin il sectur da la savida na sajan dentant nagin motiv per betg far quitads, perquai che - tenor l’experientscha - il cumportament na vegnia betg dictà mo da la savida. Aspects socials (p.ex. cumpetenza communicativa) e persunals sajan fitg impurtants. Ma gist per quests aspects haja la retschertga tratg a glisch mancanzas considerablas.

11 recumandaziuns
Che sin basa dals resultats da la retschertga haja la gruppa da lavur formulà 11 recumandaziuns ha relatà Christian Sulser, manader dal post da lavur pedagogica dal departament d’educaziun dal Grischun. La recumandaziun 1 p.ex. giavischa l’integraziun da l’educaziun sexuala e la prevenziun cunter AIDS sco materias obligatoricas en ils plans d’instrucziun da las scolas popularas e dals progimnasis resguardond expressivamain er temas sco “violenza sexuala” ed “educaziun tenor la schlattaina”. La recumandaziun 3 vul ch’en la scolaziun da tut las persunas d’instrucziun sajan d’integrar l’educaziun sexuala e la prevenziun cunter AIDS en ils curriculums. E la 9avla recumandaziun giavischa ch’il chantun procuria per l’instituziun ed il manaschi d’in post spezialisà per pedagogia sexuala. Per questa recumandaziun ha cusseglier guvernativ Joachim Caluori mussà blera chapientscha. Tenor el saja quai en l’interess da la giuventetgna da metter a disposiziun las finanzas per in tal post tant dal chantun sco era da las regiuns e da las vischnancas.