Emprender rumantsch

Englais, talian, franzos, spagnol, russ, giapunais, etc. tut las linguas pussaivlas pon ins emprender; ma nua pon ins sa participar a curs da rumantsch?

Differentas organisaziuns e societads porschan durant la stad adina puspè curs intensivs per emprender rumantsch.Per regla duran quests curs in'emna ed offran - sper l'instrucziun da lingua e grammatica sco tala - er in vast program accumpagnant cun curs, referats, excursiuns, chant, conversaziun, cuschina indigena, star da cumpagnia ed anc auter. Forsa è la sfida d'emprender ina
lingua minoritara anc pli gronda che d'emprender ina lingua «ch'ins po duvrar dapertut». Mintgina e mintgin che vegn en las regiuns rumantschas po sa persvader sez/sezza che la lingua viva. Il contact direct gidass en mintga cas a reducir u schizunt ad evitar pregiudizis, exprimids p. ex. da redactur Max Frenkel da la NZZ: tenor si'opiniun - exprimida a chaschun d'ina dieta da pressa ils 19 da mars 1998 a Friburg - saja la quadrilinguitad in mitus che pudess periclitar la trilinguitad svizra. I sa tracti qua d'in artefact (insatge construì) da la confederaziun per pudair pajar subvenziuns (LQ, 23-3-1998). Per nus Rumantschas e Rumantschs è ina tala pretensiun in'offaisa ed ina clera provocaziun!
La multifariadad dal rumantsch po magari difficultar Ia tscherna. I dat numnadamain 5 idioms, quai vul dir 5 differentas versiuns che na vegnan betg mo discurridas, mabain er scrittas. En il decurs dals tschientaners ed entras la distanza topografica (pass, muntognas, valladas) è il rumantsch sa sviluppà en quests divers idioms. En la Surselva vegn scrit e discurrì sursilvan, en la Val Schons sutsilvan, en il Grischun central surmiran, en Engiadin' ota puter ed en Engiadina bassa vaIlader. En la Val Müstair vegn discurrì jauer, in dialect, scrit vegn dentant er vaIlader.