Engaschament per la «Quotidiana»

Fin a la realisaziun d'ina «Quotidiana» èn anc da superar intginas difficultads. La concretisaziun dad in project communabel dovra da tuts concessiuns.

Crappa gronda sin la a stippa vers la realisaziun d'ina gasetta rumantscha dal di èn da metter ord via. Ma puncts impurtants han gia pudì vegnir fixads grazia a l’engaschament da la Pro Svizra rumantscha (PSR). Ina «Quotidiana» vegn oz renconuschida sco med cumplessiv per il mantegniment da la lingua e cultura rumantscha periclitada – perfin d’adversaris dal project.

Nova instanza
La regenza dal chantun ha deliberà ils 22 da mars 1994 las mesiras urgentas per il mantegniment e la promoziun dal Rumantsch per mauns dal Departament federal da l’intern. Sco punct central è cuntegnì er in concept da basa elavurà en ina gruppa da lavur per ina gasetta rumantscha dal di «ART» ensemen cun la PSR.
Il Departament federal da l’intern ha reagì da princip positivamain sin quest’inoltraziun. Quai ha confermà l’Uffizi federal da cultura ils 28 d’avrigl 1994, pretenda dentant anc indicaziuns pli detagliadas concernent la finanziaziun e l'editur. En ses scriver di el dentant, ch'ils editurs che restan tar la publicaziun da lur product da fin uss e na vulan betg participar al project da la gasetta rumantscha dal di, duain vegnir sustegnids en il rom da fin uss da la Lia rumantscha.
Ch'il rumantsch è in’excepziun renconuscha er l'Uniun svizra d'editurs SZV. L'uniun beneventa la promoziun indirecta da la pressa, è dentant cleramain cunter il sustegn direct da singulas chasas edituras. Sut promoziun indirecta sa pudess il SZV metter avant la preparaziun da novitads en lingua rumantscha grazia a finanzas da la confederaziun, eventualmain schizunt in'agentura, da novitads.
Ina conferenza cun las instituziuns allegadas ha gì lieu ils 8 da zercladur 1994 sut la guida da cusseglier guvernativ Joachim Caluori. Il dumber da commembers da la gruppa da lavur per ina gasetta rumantscha dal di «ART» ha pudì vegnir engrondì commensuradamain. Sper ils editurs da la «Gasetta Romontscha», da la «Pagina da Surmeir» e da la «Casa Paterna/La Punt» - il «Fögl Ladin» desista d'ina collavuraziun - èn uss vegnids integrads er ils editurs da la «Bündner Zeitung» e dal «Bündner Tagblatt», oravant tut dentant la Romania e l'Uniun dals Grischs sco era l'Uniun dals Rumantschs da la Bassa. La nova gruppa vegn presidiada da la PSR. La dumonda per in sustegn finanzial per ina Quotidiana tras il maun public è ussa d’elavurar e cumplettar da l’«ART» en il senn da l'Uffizi federal da cultura.

Divers scenaris
La stad 1994 han gì lieu diversas discussiuns che duain contribuir a la decisiun per tge varianta ch'ins vul dumandar sustegn da la confederaziun e dal chantun:

•	agentura da novitads rumantscha
•	sper las gasettas rumantschas existentas duas giadas ad emna ina gasetta «cuminaivla»
•	agiuntas rumantschas a las gasettas tudestgas grischunas
•	gasetta rumantscha dal di tenor il project oriund da la PSR
•	autra(s) alternativa(s)

Che la dumonda per ina gasetta rumantscha dal di ha gia fatg tals progress, che la «Quotidiana» è per uschè dir daventada «preschentabla» po vegnir vesì sco success per la PSR, ses commembers e ses donaturs. Cun la participaziun activa (referat dal president da la PSR, discussiuns, stan d'infurmaziun) a la SCUNTRADA, l'emna d'inscunter da la Lia rumantscha dals 10 als 16 d'october en val Schons, vul la PSR far enconuschent ad in public vast sia lavur ed ils resultats da ses engaschament.